Religie & Spiritualiteit

Arthur Ramos (1903-1949) was hoogleraar antropologie aan de universiteit van Rio de Janeiro. Gedurende een groot aantal jaren deed hij onderzoek naar de afstammelingen van Afrikaanse slaven in de nieuwe wereld, die van Brazilië in het bijzonder. Van groot belang is zijn studie De Negerculturen in de nieuwe wereld (vertaling, ch). Hij publiceerde dit boek in het Portugees. Dankzij zijn vriend Richard Katz (Praag 1888- Lugano 1968) verscheen er in 1947 een Duitse vertaling. Hij behoorde, net als Herskovits (1895-1963), tot de wetenschappers die aantoonden dat de zwarte mensen in Afrika een rijke cultuur bezaten. Zij braken met het idee dat de 'neger' in de nieuwe wereld geen geschiedenis en geen cultuur zouden bezitten. Natuurlijk is het eenvoudig om de dan nog jonge antropologie te bekritiseren. Ook zijn er de nodige conflicten geweest waarbij Ramos niet vrijuit ging. Maar mensen als Ramos en Herskovits (zeker hij) hebben ook een belangrijk deel van het Surinaamse culturele erfgoed bewaard.

In zijn boek "Die Negerkulturen in der neuen Welt" wijdt Arthur Ramos een hoofdstuk aan Suriname. Graag wil ik een breder publiek kennis laten maken met de tekst van Ramos (ik maak gebruik van de vertaling van Richard Katz daar ik het Portugees niet machtig ben). Hieronder de integrale tekst (vertaling, ch)

Negerculturen in Guiana

De geschiedenis van de neger (zwarte bevolking, ch) van Guiana - Nederlands Guiana in het bijzonder - is van buitengewoon belang voor de bestudering van de Negerculturen in de nieuwe wereld. Het vrijwel totale culturele isolement waarin de negers zich in de bossen van Guiana verborgen houden, stelt ons in staat vergelijkingen te maken met andere Negervolken in Amerika en daarmee conclusies te trekken met betrekking tot het proces van 'Ankultivering". Daarom gebruikt men de neger van Nederlands Guiana als 'proef-laboratorium' voor het vergelijken met neger-afrikaanse en neger-amerikaanse culturen.

De negers van Nederlands Guiana, bosnegers genaamd, zijn nakomelingen van de daar in de 17e - en 18e eeuw voor de bewerking van het land ingevoerde slaven. De loop van de Suriname rivier volgende strekten de plantages tot diep in de binnenlanden uit. Aan het begin van de 18e eeuw begonnen de slaven te rebelleren en ver in de bossen te vluchten. Daar verdreven zij de oorspronkelijke Indiaanse bevolking.

Zo werden de negers vrij en kwamen zij nooit meer onder het juk van de blanke kolonisten. Zij sloten veeleer formele vredesverdragen met hen. De Nederlandse controle bestond slechts nog in formeel aanwezig. De negers van de oerwouden, de bosnegers, hebben tot op de dag van vandaag geen contact met de blanken. Afgezien van een klein percentage van kust-negers van de stad Paramaribo, die met de blanken samen leven, hebben de negers van Nederlands Guiana identieke gewoonten, overleveringen, culten en sociale structuren. zoals ze tweehonderd jaar geleden in Afrika bestonden. Hebben de bosnegers zich gedurende deze hele periode geïsoleerd gehouden, zo ontoegankelijk waren de blanke culturen voor de Afrikaanse - en de Amerikaanse negers. Juist dit isolement maakt de bestudering zo leerrijk; hun eigen scheiding van hun eigen Afrikaanse cultuurvoorbeeld, zelfs, belangrijker, van de Afrikaanse cultuur van de laatste tweehonderd jaar.

De bosnegers zijn in drie groepen te verdelen: De Saramacca-, de Awka- en de Boni-stam. De eerste is de belangrijkste; die leeft in het hart van Nederlands Guiana aan de oever van de Suriname rivier en ten zuiden daarvan. De Awka-stam bewoond de omgeving van de Marowijne rivier, die de grens tussen Nederlands Guiana en Frans Guiana vormt. Niet ver daar vandaan, in Frans Guiana, woont de in verhouding kleine stam der Boni. Tenslotte kan men -in navolging van Herskovits - iedereen rekenen die tot aan het emancipatie jaar 1865 (Ramos vergist zich hier; m.z. 1863, ch) slaaf was, tot de vierde groep rekenen. De religies en kulten van de neger van Nederlands Guiana zijn volledig Afrikaans. Zo treffen we bij hen aan (of Nyame), de oppergod van de Fanti-Aschanti, en vele andere winti (goden of geesten), die op veel plekken 'gado' of op zijn Dahome's 'voodo' genoemd worden: , de moeder aarde; , de oude naam van de heilige Tandu rivier; , de gier; ; ; , of de Afrikaanse Kromanti; , de Kromanti van het bos; , de onderwater Kromanti; daarnaast vele andere Fanti-Ashanti-Goden van de Goudkust. Het woord Kromanti is afkomstig van de Goudkust en appelleert aan deze herkomst; de negers van Nederlands Guiana gebruiken het echter als synoniem voor Afrikaanse goden.

Ook voodoos uit Dahomey worden maken onderdeel uit van het geloof van de bosnegers. , de god van de hemel, , de moeder aarde, , de heilige boom, , de slang en , de god van de vindt men hier in hun oorspronkelijke betekenis.

De Bantu-negers hebben bijgedragen aan de winti's van Nederlands Guiana de en . De mancherorts in plaats van veel gebruikte is uit het Quimbundu af te leiden, waar slang betekent.

vertaling uit het Duits: Carl Haarnack

....wordt vervolgd